Uzayda ilk kez yapay zeka çalıştırıldı

Uzay teknolojileriyle yapay zekânın yolları birinci sefer bu kadar net kesişti. Alibaba Cloud tarafından geliştirilen Qwen-3, yörüngede yüklenip çalışan dünyanın birinci genel hedefli yapay zekâ modeli oldu. Kasım ayında gerçekleştirilen operasyon kapsamında model, Çinli uzay teşebbüsü Adaspace Technology tarafından geliştirilen bir yörünge bilişim merkezine muvaffakiyetle entegre edildi. Akabinde da birden fazla çıkarım vazifesini direkt uzayda yerine getirdi.

SORGUDAN SONUCA: 2 DAKİKADAN KISA SÜRE

Teknik detaylar, Alibaba cephesinden pazartesi günü paylaşıldı. Şirketin icra kurulu lider yardımcısı Wang Yabo, katıldığı bir konferansta sürecin nasıl işlediğini anlattı. Buna nazaran, Dünya’dan gönderilen sorguların alınması, yörüngede yapay zekâ çıkarımının yapılması ve sonuçların yine Dünya’ya iletilmesi dahil tüm süreç zinciri iki dakikadan kısa müddette tamamlandı. Açıkçası, bu sürat bugüne kadar yalnızca yer tabanlı data merkezleriyle ilişkilendirilen bir performansı işaret ediyor.

STAR-COMPUTE PROJECT’İN BİRİNCİ HALKASI

Qwen-3’ün entegre edildiği sistem, Adaspace’in “Star-Compute Project” ismini verdiği büyük ölçekli uzay bilişim altyapısının birinci adımı. Proje, fizikî yapay zekâ uygulamalarını desteklemeyi ve model eğitimi ile çıkarım süreçlerini uzaya taşımayı hedefliyor. Toplamda 2.800 uydudan oluşması planlanan bu ağın birinci uzay bilişim merkezi, geçtiğimiz yıl mayıs ayında yörüngeye gönderildi. 12 uydudan oluşan bu yapı, birebir vakitte dünyanın birinci yapay zekâ bilişim uydu grubu olarak kayıtlara geçti.

NEDEN UZAY?

Uzayda data sürece fikri birinci bakışta tezli görünüyor lakin sunduğu avantajlar da az değil. Sınırsız güneş gücü, daha düşük soğutma gereksinimi, azalan fırlatma maliyetleri ve bilgi iletim masraflarının düşmesi, bu yaklaşımı cazip kılıyor. Dahası, yer tabanlı bilgi merkezlerinin karşı karşıya kaldığı pek çok fizikî sınırlama da büyük ölçüde ortadan kalkıyor. Yani sıkıntı yalnızca teknoloji değil, tıpkı vakitte ölçeklenebilirlik.

Adaspace, projeyi süratli adımlarla büyütmeyi planlıyor. Şirket tarafından geliştirilen ikinci ve üçüncü uzay bilişim merkezlerinin şu anda üretim evresinde olduğu, bu sistemlerin 2026 yılında yörüngeye yerleştirilmesinin hedeflendiği belirtiliyor. En son planda ise 2.400 çıkarım uydusu ve 400 eğitim ünitesinin alçak Dünya yörüngesine konuşlandırılması var. Tam ölçekli devreye alım için takvim 2035’i işaret ediyor.