Sadık Albayrak’tan Terörsüz Türkiye hedefine ilmi katkı: İlk Kürtçe dilbilgisi kitabı

Mütefekkir, Gazeteci ve Muharrir Sadık Albayrak’ın dokuz ciltlik “Son Dönem Osmanlı Uleması” isimli yapıtı “Terörsüz Türkiye” sürecinde yine mana kazandı. Albayrak, Son Periyot Osmanlı Uleması’nda bir unsur daha imza atarak, ilk Kürtçe dilbilgisi kitabı olan Kavaid-i Lisan-i Kürdi’yi gün yüzüne çıkardı. Osmanlıca ve Kürtçe dilbilgisi kurallarını karşılıklı aktaran hazine niteliğindeki kitapta geçmişin izlerini yazan Albayrak, Türkiye’nin terörsüz bir geleceğe hakikat yol almasını sağlayacak tarihi ve ilmi temellerin oluşumuna da katkıda bulundu.

TARİHİ IŞIK VE TOPLUMSAL HAFIZA

Sabah Gazetesi müellifi Bercan Meblağ, Sadık Albayrak’ın Son Dönem Osmanlı Uleması serisiyle ilgili bir yazıyı köşesine taşıdı. Mütefekkir, Gazeteci ve Muharrir Sadık Albayrak’ın “Son Zaman Osmanlı Uleması” isimli yapıtı hem geçmişimizin kültür hazinesine hem de günümüzdeki toplumsal meselelere tarihi ışık tutuyor. İşte Fiyat’ın “Fırtınalı vakitlerde topluma istikamet veren hafıza” başlıklı yazısından ayrıntılar:

DEĞİŞEN VAKİTLER VE YENİ DÜNYA DÜZENİ

Kimse ‘tarih tekerrür etmez’ demesin. Eder. 2026’ya girdik. Ancak devran dönüyor. Zira dünya devran devrandır. Bundan yaklaşık yüz yıl evvel sahnede olan ne varsa bugün yeniden karşımızda. Vakit makinesine girmiş üzereyiz. Almanlar’ın ‘zeiten wenden’ dediği ‘değişen vakitler’de yaşıyoruz. Ülkemiz, bölgemiz ve dünya süratle dönüşüyor. Batılı statüko çözülüyor. Batı imgesinin taşıyıcı kolonu pozisyonundaki ‘Pax Americana/ Amerikan hegemonyası’ tarihe karışıyor. İnsanlık çok kutuplu bir dünya sistemine hakikat ilerliyor. Yeni Türkiye, jeo-stratejik açıdan bariz bir halde içinde yer aldığımız global ve bölgesel değişime en çok tesir eden aktörlerden biri pozisyonunda. Çünkü hem farklı kutuplar ve kıtaların merkezinde yer alıyor hem de başka bir burç olarak yükseliyor.

MAVİ VATAN VE GLOBAL DENGELER

Türkiye’nin Garp ile Şark ortasında Mavi Vatan olarak ilan ettiği ‘Mare Nostrum’da yani Akdeniz’de hegemonyasını yine tesis etme atılımı bölgesel ve global istikrarları sarsıyor. Afrika, Asya ve Avrupa üzere farklı coğrafyalarda attığımız ezber bozan adımlar ülkemizi yenidünya tertibinin en tesirli güç odaklarından birine dönüştürmüş durumda. Artık yapılması gereken bu yeni tertibin nasıl kurulacağı ve nereye evrileceği üzerine düşünmektir. Kuşku yok ki kırılgan ve bir o kadar da agresif hassasiyetlerin ağırlaştığı bir periyottan geçiyoruz.

FİKRİ VE KÜLTÜREL DÜNYAMIZIN MİMARLARI

İşte bu tıp kritik süreçlerde en büyük sorun istikamet tayinidir. Rotamızın belirlenmesinde en belirleyici aktörler ise siyasi iradenin aldığı kararların toplumsallaşmasında hayati rol oynayan fikri ve kültürel dünyamızın mimarlarıdır. Bu bağlamda Sadık Albayrak yazdığı 40’ı aşan yapıtla fikir dünyamızı şekillendiren ve ‘fırtınalı vakitler’de tarafımızı tayin etmemize kılavuzluk eden öncü münevverlerin başında geliyor. Hakikaten yazdığı dokümanlı her yapıtla ‘görkemli tarihimizin geri dönüşü’nü müjdeledi. Zihinlerdeki ideolojik mayınları birer birer etkisiz hale getirdi. Geçen yüzyılın kütüphanelerini bir sefer daha okumamızı sağladı. Loş raflarda mukadderatına terk edilen cihanşümul uygarlığımızın hazinelerini bin bir zahmetle yine gün ışığına çıkardı. Böylelikle birçoklarının ‘bulut depoları’nda unutulmasının yahut yangınlarda küle dönüşmesinin önüne geçti.

ÜÇ TEMEL PROBLEM ÜZERİNE TEFEKKÜR

Sayın Albayrak’ın bu destansı emeğinin hakkını lakin iki biçimde ödeyebiliriz. Birincisi İslam dünyasının ‘çelik çekirdeği’ni temsil eden tarihi Türkiye’ye odaklanarak. İkincisi de köklerimizden hareketle istikbaldeki büyük Türkiye’ye hakikat yürüyerek. Zira Sayın Albayrak bütün eserlerinde okuyucusunu mütefekkir ve âlim hüviyetiyle daima şu üç sıkıntı üzerinde tefekkür etmeye teşvik ediyor. Birincisi Türkiye’nin Batı ile bağı üzerine… İkincisi İslam dünyası ve Müslüman halklarıyla münasebeti üzerine… Üçüncüsü kapitalizmin ve liberal ömür üslubunun bugünkü sureti ile kurduğu alaka üzerine… Bu üç ögenin birbiriyle iç içe geçtiğini görmemek mümkün değil. Yani Türkiye kendini tekrar bulmak istiyorsa Batı’dan ve Batılı özgür piyasa uygarlığından yüz çevirip kendi bedeller sistemiyle dünyaya bakmalıdır. Ve kendi dünyasını inşa etmelidir.

MEDENİYET COĞRAFYAMIZIN ŞEHİRLERİ

Bunun yolu da Atina, Brüksel, Paris, Washington, Pekin, Moskova ve Roma’ya karşı İstanbul, Kudüs, Bağdat, Şam, Mogadişu, Bosna Hersek, Bağdat, Musul, Halep, Beyrut, Bakü, Priştine, Erbil, Kerkük, Bişkek, Kabil ve Semerkand’ı öne çıkarmaktan geçiyor. Bu bağlamda devletten medeniyete gerçek yürüyen Yeni Türkiye’nin en büyük refiki adalet, bilgi ve hikmetle beslenen Osmanlı’nın üniversal asabiyesi ve kozmolojisi olacaktır. Unutmayalım ki narsizm, palavra, kibir ve rehavetle kimse istediği gayeye ulaşamaz. Atomize topluluklara dönüşerek değil lakin özümüze dönerek birlik ve beraberlikle gayelerimizi gerçekleştirebiliriz.

ANADOLU’DAKİ SESSİZ İHTİLALİN MİMARI

Ülkemizin imparatorluk reflekslerinin harekete geçmesinde Sayın Sadık Albayrak’ın ilmi ve fikri yapıtlarının hissesi çok büyük. Bu istikametiyle Sayın Albayrak hem 2002’de AK Parti’nin iktidara geldiği Anadolu’daki ‘Sessiz İhtilal’in kültürel ve fikri altyapısının mimarlarından hem de Türkiye’nin yeni maksatlarına ulaşması için en ön cephede savaşan akıncılardan biridir. Zira yapıtlarında fikri ve kültürel temellerini attığı Yeni Türkiye artık siyaseten de ayağa kalkıyor. Eskilerin deyişiyle ‘mükevvenat’ yani oluş tevhid ile terkibat, birleşme ve bir ortaya gelmeyle başlar. Hasebiyle her farklılık bir pürüz değil bizi birliğe ve menzile ulaştıran birer vesiledir. Geçmişin zenginliğinin tekrar yeşermesi tıpkı fikir, sanat ve edebiyat ekollerinde görüldüğü üzere onu keşfeden, şerh eden, tanıtan ve günümüz kuşaklarına aktaran Sayın Albayrak gibi âlim ve mütefekkir münevverler eliyle mümkün olabiliyor.

OSMANLI HAMURUNDAKİ MAYA

Ömrünü âlemşümul geleneğimizin tekâmülüne adayan Sayın Albayrak bize günümüzün sıkıntılarını çözebilecek her cins mayayı Osmanlı’nın hamurundan rahatlıkla elde edebileceğimizi gösteriyor. Çünkü yapıtlarında Millet-i Osmaniye’yi teşkil eden bütün ögeleri görüyoruz. Bu istikametiyle Son Bölüm Osmanlı Uleması, imparatorluğun kozmik kozmolojisini yani kesretteki tevhidi resmeden bir tablo niteliğinde.

TERÖRSÜZ TÜRKİYE GAYESİNE TARİHİ DESTEK

İşte tam da burada Sayın Albayrak’ın eserleri gönül ve zihin coğrafyamızı tekrar inşa etmemizde hayati bir rol oynuyor. Milletimizin ve ülkemizin Terörsüz Türkiye ve Türkiye Yüzyılı projeleriyle tanımlanan amaçlarına ulaşmasında en stratejik ve tarihi yapıtlardan biri de Sayın Albayrak’ın 1980-81’de yayımladığı Son Evre Osmanlı Uleması/İlmiye Ricâlinin Terâcim-i Ahvâli isimli dokuz ciltlik abidevi külliyattır. Mart 2024’te Medrese Yayınları tarafından tekrar basılan külliyat üç kıtadaki Osmanlı’nın son devir âlimlerinin hayatlarına, yapıtlarına, ilmi, fikri, kültürel ve siyasi çalışmalarına ışık tutuyor.

ÜÇ KITADA İLMİ RESMİGEÇİT

Hopalı Mustafa Efendi’den Trablusşamlı Mustafa Abdülkerim Efendi’ye Çemişgezekli Mustafa Hazmi Efendi’den Nabluslu Pir Ed-Dari Efendi’ye, Gümülcineli Osman Nuri Efendi’den Bağdatlı Ömer Hüsameddin Efendi’ye Şamlı Ragıp Efendi’den Bosnalı Salih Efendi’ye, Pirlepeli Salih Efendi’den Cebel-i Lübnanlı Yusuf El Hatip Efendi’ye, Erbilli Sıbgatullah Efendi’den Kafkasyalı Zekeriya Efendi’ye ve Mardinli Yusuf Sıdkı Efendi’den Prizrenli Zeynelabidin Efendi’ye kadar binlerce müderris ve âlim Osmanlı’nın üç kıtaya yayılmış coğrafyasında adeta resmigeçit yapıyor. Bu göz kamaştıran zenginlik, renklilik ve derinlik insanı mest ediyor. Mardinli bir müderris bakıyorsunuz Kuzey Afrika’ya gidiyor. Balkanlardan Kafkasya’ya Filistin’den Edirne’ye Şam’dan Priştine’ye akan âlimler inanılmaz bir hareketlilik sergiliyor. Hem eğitim hem de vazife için.

ANADOLU PARANTEZİNDEN ÇIKIŞ

Kişi gayri ihtiyari kıyas yapıyor. Koca bir imparatorluktan Anadolu parantezine hapsedilmek ister istemez beşere şairin “çoğalmak neyse ne azalmak zor” mısraını tekrarlatıyor. Ancak olumlu tarafından bakınca ‘Son Periyot Osmanlı Uleması’ külliyatındaki her cildin ‘Terörsüz Türkiye’ ve ‘Türkiye Yüzyılı’ projelerine dayanak veren birer abidevi eser olduğunu yakından görüyoruz.

BESMELEDEKİ TEVHİDİ ANLAYIŞ

Sahra Altı Afrikası’ndaki bir mescitte de Bağdat’daki bir medresede de Mağrib’deki bir evliya türbesi yahut Türkistan’daki bir mezarda da Bosna’daki bir handa yahut Arabistan’daki bir köprü ile İstanbul’daki bir sarayda da daima birebir Osmanlı mayasını, birebir tevhidi ışığı ve toplumsal bütünlüğü görüyoruz. Osmanlı ruhu bir bakıma Besmele’nin ve Besmele’deki tevhidi anlayışın yalnızca zihinlere ve gönüllere değil taşa, toprağa, ilme, sanata, şiir, müzik ve mimariye de işlenmesidir.

EVRENSEL ASABİYE VE YENİ NESİLLER

Sadık Albayrak’ın yapıtları bu kapsamda İslam dünyasının âlim, arif ve sanatkârlarının Anadolu’ya akarak nasıl birer Osmanlı müridânı olduklarını da gösteriyor bize. Bu hakikat farklı milletler için de geçerli. Zira adil sultanlar, gönüller fatihi veliler, sanat kutbu arifler ve irfan sahibi âlimler sayesinde Osmanlı’nın siyasi formu ile farklı milletlerin sosyo-kültürel muhtevası ortasında sarsılmaz bir bütünlük oluştuğunu görüyoruz. İşte kesret içerisindeki vahdete açılan bu anlayış Osmanlı’nın ulaştığı üniversalliği simgeliyor. Yeni Türkiye’nin gayelerine hakikat emin adımlarla ilerlemesini sağlayan lokomotif güçlerden biri de Sayın Albayrak’ın eserleriyle yeni kuşaklara aktardığı işte bu kozmik asabiyedir.

ÇIĞIR AÇAN BİR ESER: KAVAİD-İ LİSAN-I KÜRDİ

Mütefekkir ve âlim Sadık Albayrak’ın Son Bölüm Osmanlı Uleması külliyatında günümüzdeki sosyolojik, kültürel ve siyasi sıkıntılara ayna tutan birçok şahsiyet, risale, doküman ve örnek çalışma var. Bunlardan biri de dördüncü cildin sonunda 471 ila 518’inci sayfalar ortasında ‘Vesika: 43’ ismi altında Osmanlıca aslıyla yayımlanan 47 sayfalık özgün Kavâid-i Lisan-ı Kürdî yapıtıdır. Sayın Albayrak’ın keşfedip gün yüzüne çıkardığı ‘Kavâid-i Lisânı Kürdî’ çalışması, geçen asrın başında 1901 yılında yazılmış bir mukayeseli Kürtçe-Osmanlıca dilbilgisi kitabı. Osmanlıca ve Kürtçe gramer kurallarını karşılıklı olarak aktarıyor kitap.

MEDYADAN AĞIR İLGİ

Kimileri için bir hazine niteliğinde. Birinci sefer gün yüzüne Sayın Albayrak sayesinde çıkan bu kitap günümüz için çığır açıcı bir niteliğe de sahip. Gün yüzüne çıkar çıkmaz da büyük yankı uyandırdı zati. Birtakım medya organları daha şimdiden bu yapıtı “Sadık Albayrak’tan Terörsüz Türkiye’ye ilmi katkı” başlığıyla verdi. ‘Kavâid-i Lisânı Kürdî’, Kürt Lisanının Düsturları yani gramer kuralları demek.

ASKERİ RÜŞTİYE İÇİN HAZIRLANAN DERS KİTABI

Kürtçenin Kurmancî lehçesine dair bir gramer kitabı. Lakin eser bir Kürtçe-Türkçe mukayeseli dil bilgisi ders kitabı niteliğinde. Askeri Rüştiye (ortaokul öğrencileri) için hazırlanmış. Öğrencilere Osmanlıca ve Kürtçeyi mukayeseli biçimde öğretiyor. Muharriri Harputlu Ömer Avni Efendi. 1901 yılında telif edilen eser 1912 yılında Mamüretül Aziz’de El-Hac Hurşid Efendi Matbaasında basılmış.