Naylon fatura dönemi bitti: KAŞİF sahneye çıktı!
Sahte dokümanla uğraşını kural tabanlı çalışan Uydurma Evrak Risk Tahlil Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Tahlil Programı (RİTAP) ile yürüten Gelir Yönetimi Başkanlığı (GİB) bu gayrette yeni bir etaba geçti.
Sahte doküman düzenleyenler ve haksız iade talep edenler, artık yapay zeka tabanlı tahlil uygulaması KAŞİF ile günbegün takip ediliyor.
Makine öğrenmesi ile yapay zeka teknolojilerine dayanan yeni risk tahlil uygulaması KAŞİF, Başkanlığın teknoloji ünitesi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi.
Kural tabanlı çalışmayan KAŞİF, rastgele bir ön tarif ya da kural olmadan içerdiği yapay zeka modeli sayesinde çok büyük dataları günlük tahlil ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükelleflerin davranış değişiklikleri KAŞİF tarafından izlenerek otomatik algılanıyor ve her yeni durum tekrar tahlil edilerek riskli mükellefler belirleniyor.
4 MİLYON MÜKELLEF GÜNLÜK TAHLİL EDİLİYOR
Büyük bilgi platformları üzerinde çalışan ve onlarca terabaytlık data üzerinden tahlil yapan KAŞİF ile yaklaşık 4 milyon mükellef günlük tahlil ediliyor.
Uygulamayla çok sayıda kategoriye ilişkin onlarca farklı bilgi ve durum izlenerek, riskli durumlar çok daha süratli ve gerçek biçimde belirleniyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan, demirbaş üzere birçok başlığa ait bilgiler tahlil edilerek riskli durumlar günlük raporlanıyor.
Mükellef davranışları ile öteki bilgilerdeki değişiklikleri bizatihi algılayarak riskli durumları tespit etme kabiliyetine sahip uygulama sayesinde uydurma evrak düzenleyenler ile haksız iade talep eden mükellefler süratli ve hakikat biçimde tespit edilebiliyor.
SAHTE EVRAK DÜZENLEMEK İÇİN KURULAN ŞİRKETLER ANINDA TESPİT EDİLİYOR
KAŞİF, uygulamaya geçer geçmez düzmece doküman düzenleme riski yüksek mükelleflere yönelik birebir gün içinde kıymetli tespitlerde bulundu.
Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve hiçbir alımı bulunmadan mükellefiyet tesis ettirdiği gün 3 farklı fatura düzenleyen mükellef tespit edildi.
Kuruluş tarihini izleyen 5’inci gün, geçersiz doküman düzenleme riski yüksek olan farklı mükelleflere 50 milyon lira meblağında 5 uydurma fatura düzenleyen mükellef belirlendi.
Bir şirkette fiyatlı çalışan kişi ismine farklı vergi dairelerinde kurulan 7 şirketten 6’sıyla uydurma evrak düzenlenmesinin amaçlandığı saptandı. Kelam konusu şirketler tarafından düzenlenen fatura meblağı 246 milyon lira olarak hesaplandı.
Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira meblağında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu ve rastgele bir ticari, zirai ya da mesleksel faaliyeti olmadan uydurma evrak düzenlemek emeliyle kurulduğu tespit edildi.
Beyannamesinde 7,7 milyon lira iade edilecek KDV bildiren mükellefin, kelam konusu iade meblağının haksız olduğu anlaşıldı.
VERGİ DAİRELERİNE BİLDİRİYOR
Sahte evrak düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler, haklarında vergi incelemesi yapılması gayesiyle Vergi Kontrol Heyetine bildiriliyor.
Söz konusu mükellefler ayrıyeten bağlı oldukları vergi dairelerine iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor ve vergi dairelerinde kurulan komite tarafından alınan kararlar çerçevesinde uydurma evrak düzenlemek maksadıyla mükellefiyet tesis ettirenlerin kayıtları kapatılıyor.
RİSK TAHLİL ALTYAPISI DAİMA YENİLENİYOR
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların, kayıt dışı iktisatla çabayı etkinleştirdiğini belirterek, “Kayıt dışılıkla gayrette yeni bir periyoda girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi üzere yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve süreç yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi.
Gelir Yönetimi Başkanlığının, risk tahlil altyapısını daima yenilediğini vurgulayan Şimşek, “Bu uygulamalarla hem kayıt dışı iktisatla aktif halde uğraş etmeye hem de rekabet eşitsizliği meydana getiren uyumsuzlukları önlemeye devam edeceğiz.” diye konuştu.
