Güney Sudan’da siyasi kriz derinleşiyor: İçişleri Bakanı Teny görevden alındı
Cumhurbaşkanı Mayardit tarafından Teny’nin dün akşam vazifeden alınması kararına ait rastgele bir münasebet paylaşılmadı.
Teny, hala tutuklu bulunan Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve muhalefet lideri Riek Machar’ın eşi olarak biliniyor.
Mayardit, Teny’nin yerine 2013-2015 döneminde İçişleri Bakanlığı görevini yürüten ve kendisine yakınlığıyla bilinen Aleu Ayieny Aleu’yu atadı.
MUHALEFETTEN SERT TEPKİ
Muhalefet Sözcüsü Pal Mai Deng, Teny’nin misyondan alınmasını “açık bir çaresizlik göstergesi” olarak nitelendirerek, kararın güvenlik durumunun kötüleştiği bir periyotta alınmasının hakikat olmadığını savundu.
Muhalefet, 2018’de imzalanan ve 5 yıl süren iç savaşı sona erdiren barış mutabakatı kapsamında İçişleri Bakanlığının muhalefete bırakıldığını hatırlatarak, kelam konusu kararın “güç paylaşımı düzenlemesini zayıflatacağını” savunuyor.
BAKANLIK FAALİYETLERİNE KATILMIYORDU
Mart 2023’teki kabine değişikliğinde Savunma Bakanlığı görevinden İçişleri Bakanlığına getirilen Teny’nin, Mart 2025’te Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve muhalefet lideri Machar’ın ev hapsine alınmasının akabinde Bakanlıktaki faaliyetlere büyük ölçüde katılmıyordu.
Haziran 2025’te ise güvenlik güçlerinin, Teny’ye ilişkin telefon, dizüstü bilgisayar ve modemine el koyduğu ileri sürüldü.
NASİR SALDIRISI VE TANSİYONUN BAŞLANGICI
Çoğunluğu Güney Sudan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı muhalif Riek Machar’ın da mensubu olduğu Nuer kabilesinden oluşan “Beyaz Ordu” isimli milis güç, Şubat 2025’te ülkenin kuzeyindeki Üst Nil eyaletinin Nasir kentine saldırmıştı.
Bunun üzerine Machar’ın liderliğindeki Sudan Halk Kurtuluş Ordusu-Muhalefet’ten (SPLM-IO) birkaç general ve bakan gözaltına alınmıştı. Ardından 26 Mart’ta Machar mesken hapsine alınmıştı.
11 Eylül’de Machar’ın da ortalarında bulunduğu 21 şüphelinin “vatana ihanet, terör ve insanlığa karşı suçlar” üzere suçlamalarla yargılanacağı belirtilmiş ve Cumhurbaşkanı Salva Kiir Mayardit, Machar’ı vazifeden uzaklaştırmıştı.
DÜNYANIN EN GENÇ ÜLKESİ
“Dünyanın en genç ülkesi” Güney Sudan, 2011’de yapılan referandumla Sudan’dan ayrılarak bağımsızlığını kazandı.
Ülke, Cumhurbaşkanı Salva Kiir Mayardit’in 16 Aralık 2013’te yardımcısı Riek Machar’ı “darbe teşebbüsü” argümanıyla misyondan almasının akabinde iç savaşa sürüklenmişti.
Yıllarca süren savaşın akabinde 2018 ve 2022’de taraflar, barış muahedesine imza atsa da kamu sistemi ve güvenliğinin sağlanamadığı ülkede, farklı kabileler ve kümeler ortasında şiddet olayları orta sıra yaşanıyor.
