Asrın felaketinin 3. yılı! 14 milyon kişiyi etkiledi

Türkiye, üç yıl evvel 6 Şubat’ta saat 04.17’de Pazarcık’ta 7,7; saat 13.24’te ise Elbistan’da meydana gelen 7,6 büyüklüğündeki zelzelelerin acısıyla sarsıldı.

Toplam 120 bin kilometre karelik alanda 14 milyon vatandaşın direkt etkilendiği zelzeleler, 11 vilayet, 124 ilçe, 6 bin 929 köy ile mahallede ağır yıkımlara yol açtı.

Afet sonrası ilan edilen 7 günlük ulusal yas ve OHAL süreciyle birlikte, devletin tüm imkanları seferber edildi.

Asrın felaketinde 53 bin 537 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı.

650 BİN İŞÇİ VAZİFE YAPTI

Kamu kuruluşları, mahalli yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin seferber olduğu zelzele sonrası, bölgeye su, besin, ilaç ve giyecek başta olmak üzere tüm hayat materyalleri süratle gönderildi.

Depremlerde hasar gören 39 bin enkazda arama, ömür olduğu belirlenen 26 bin 32 binada ise arama kurtarma faaliyeti gerçekleştirildi.

Bölgede müdahale çalışmaları kapsamında 11 bin 488’i milletlerarası, 35 bin 250’si arama kurtarma, 142 bini güvenlik çalışanı olmak üzere toplam 650 bin işçi vazife yaptı.

Deprem bölgesine, 20 bin araç ve ağır iş makinası, 141 helikopter, 182 uçak, 23 gemi yardım için durmaksızın çalıştı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığının gemileri yardım için bölgeye ulaştırıldı.

Hava araçlarıyla sıhhi tahliye, işçi nakli, gereç nakli, yangın söndürme faaliyetleri yürütülerek bu kapsamda 17 bin 500 sorti gerçekleştirildi.

Türk Hava Yolları (THY) öncülüğünde 13 bin 701 seferiyle 2 milyonu aşkın yolcu ve 712 kargo seferi ile 32 bin 770 ton yardım materyali ulaştırıldı.

Ayrıca yerli ve ulusal insansız hava araçları da zelzele bölgesinde arama kurtarma ve uyum çalışmalarına takviye verdi.

Asrın felaketinin akabinde AFAD uyumunda kara, hava ve deniz yoluyla 3 milyon 549 bin 443 afetzede zelzele bölgelerinden tahliye edildi.

350 ÇADIR KENT VE 428 KONTEYNER KENT KURULDU

Afetin tesirli olduğu 11 vilayette, çadır ve konteyner kent alanları belirlendi. Süreksiz barınma alanları oluşturularak 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Yaklaşık 2,5 milyon afetzedeye barınma imkanı sağlandı.

Geçici barınma hizmeti verilen Kredi Yurtlar Kurumu (KYK) yurtlarında 477 bin 952 kişi, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yurtlarında 710 bin 266 kişi olmak üzere tesislerde toplam 1 milyon 188 bin 218 afetzede konuk edildi.

Ayrıca 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu. 707 bin afetzede bu konteynerlerde konuk edildi. Konteyner kentlerde barınmanın yanı sıra beslenme, eğitim, sıhhat ve öteki toplumsal donatı alanları vatandaşların hizmetine sunuldu.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), gemilerini seferber ederek ömür alanları oluşturdu. Hastaneler ve okullar açıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) vagonlarında depremzede vatandaşlarımıza konaklama imkanı sağladı.

Konteyner kentlerde kalan vatandaşların besin ve market alışverişleri için İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda AFAD-Kızılay işbirliği ile maddi dayanak sağlandı.

TCG BAYRAKTAR VE TCG SANCAKTAR GEMILERI SIHHAT HIZMETI VERDI

Türk Silahlı Kuvvetlerince sarsıntı bölgesinde 57 tabur ve 100 arama kurtarma timi olmak üzere toplam 40 binden fazla asker, uzman ve teknik işçi vazife yaptı. 29 arama kurtarm köpeği de bu çalışmalara takviye sağladı. Bu sayede arama kurtarma timleri tarafından 327 kişi enkaz altından çıkarıldı.

65 uçak, 71 helikopter, İHA-TİHA’lar dahil hava yardım köprüsü kurularak arama-kurtarma işçisinin, yardım materyallerini bölgeye ulaştırdı, yaralılar ve bölgeden ayrılmak isteyenlerin nakledilmesi sağlandı.

Adana İncirlik’te kurulan merkezden 300’den fazla köye, 32 ilçeye ulaşıldı. Hava araçları ile 6 binden fazla sorti yapılarak 1 yılda yapılan sorti sayısına 1 ayda ulaşıldı ve 22 binden fazla vatandaş tahliye edildi.

Deniz Nakliye Koridoru kapsamında, TCG Sancaktar ve TCG Bayraktar gemileri arama kurtarma çalışanı ve iş makinaları yüklü olarak İskenderun’a gönderildi. TCG İskenderun gemisi yaralılar ve bölgeden ayrılmak isteyenleri Mersin’e tahliye etti. 24 gemi Mersin, İskenderun, Antalya, Taşucu ve Girne’de teyakkuz durumunda tutuldu. Sarsıntı bölgelerinde 9,5 milyon paket kumanya dağıtıldı, 112 sahra mutfağı ve 49 sahra fırını ile günlük 160 bin sıcak yemek, 400 binden fazla ekmek üretim kapasitesine ulaşılarak, 7,2 milyon vatandaşa sıcak yemek verildi, 13,8 milyon ekmek dağıtıldı, ayrıyeten besin ve su güvenliği için de 4 besin ve su denetim laboratuvarı kuruldu.

TCG Bayraktar ve TCG Sancaktar gemileri içindeki gereçlerin nakliyesinin akabinde zelzele bölgesinde Rol-2 düzeyinde hastane olarak sıhhat hizmeti verdi. Zelzelenin birinci anından itibaren tüm kışla ve toplumsal tesisler afetzedelerin kullanımına açıldı, orduevi ve özel eğitim merkezlerinde depremzedeler konuk edildi. Uygun olan askeri tesisler hizmete açılarak binlerce kişi ağırlandı.

Türk Silahlı Kuvvetlerine (TSK) bağlı üniteler tarafından 72 bin çadırın konseyimi gerçekleştirildi ve envanter bulunan 3 bin 700 soğuk iklim çadırlarının tamamı gereksinim sahiplerine ulaştırıldı. Bor’daki fabrikalar başta olmak üzere askeri fabrikalarda 24 saat temeline nazaran çadır ve konteyner üretimi yapılarak 13 bin çadır, 856 soğuk iklim çadırı ve 529 konteynerin gereksinim yerlerine sevki sağlandı. Hayat dayanak faaliyetleri kapsamında; 9 vilayette 619 mutfak, fırın, banyo, çamaşırhane, tuvalet, lojistik üs kuruldu ayrıca 251 Mehmetçik Okulu açıldı.

Göktürk uydusu ve İHA’larla bölge taranarak yıkımın fotoğrafı çıkarıldı, elde edilen bilgiler Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile paylaşıldı.

ASRIN FELAKETİ’NDEN ASRIN İNŞASINA: 3 YILDA 455 BİN KONUT YAPILDI

Merkezi İdare Bütçesi kaynaklarından zelzelenin yol açtığı kayıp ve zararın telafisi ile afet risklerinin azaltılmasına yönelik 2025 yılı sonu prestijiyle toplam 3,6 trilyon lira (yaklaşık 91,5 milyar dolar) harcama yapıldı.

Depremlerin akabinde geçen 3 yılda kamu kurum ve kuruluşları, özel kesim, sivil toplum kuruluşları (STK) ve memleketler arası kuruluşlarla işbirliği içinde yapılan muhtaçlık değerlendirmeleri sonucu sarsıntı hasarlarının telafisine yönelik çalışmalar ağır formda sürdürülüyor. Afetzedelerin barınma gereksiniminin karşılanmasına öncelik verilirken kalıcı konutların imaline yönelik çalışmalarda sona gelindi.

Deprem bölgesinde, bugüne kadar gerçekleştirilen kura merasimleri sonucu toplam 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin kurası tamamlandı.

Bölgede eğitim-öğretim faaliyetlerinin devam edebilmesini teminen yürütülen çalışmalar kapsamında 13 bin 321 derslik inşası için toplam 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirmesi için 6,9 milyar lira harcandı. Bölgede tüm inşaat çalışmaları tamamlandığında zelzele öncesine nazaran derslik sayısında yüzde 15 artış sağlanması planlanıyor.

Bölgede bulunan üniversitelerin fakülte binalarının yine üretim, güçlendirme ve bakım-onarımları ile yerleşke altyapılarının yenilenmesi işleri kapsamında 5,1 milyar lira harcama yapıldı. 2026 Yılı Yatırım Programı’nda zelzelede hasar gören yapıların yine inşası, güçlendirilmesi, bakım ve tamirleri kapsamında kelam konusu üniversitelere 2,4 milyar lira ödenek ayrıldı.

İŞ GÜCÜ PİYASASINI DESTEKLEME ÇALIŞMALARINA EHEMMİYET VERİLDİ

Deprem bölgesinde istihdam kaybının önüne geçmek ve iş gücü piyasasını desteklemek maksadıyla etkin iş gücü siyasetlerine büyük kıymet gösterildi.

Bu kapsamda zelzele bölgesindeki 11 vilayette toplam 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandırıldı, yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak bu alana aktarıldı.

Deprem bölgesindeki vilayetlerde bulunan lokal idareler tarafından verilen hizmetlerin aksamadan yürütülebilmesi için altyapı yatırımlarının yanında etraf düzenlemesi ile araç, gereç ve ekipmanların temini hedefiyle Merkezi İdare Bütçesi kaynaklarından mahallî idarelere yaklaşık 4 milyar lira nakdi kaynak gönderildi.

Toplam proje meblağı 21,9 milyar lira olan projelerle zelzele bölgesindeki belediyelerin acil nitelikli altyapı ve araç ekipman talepleri karşılanıyor.

Ağırlıklı olarak elektrik dağıtım şebekesi olmak üzere güç altyapısında meydana gelen hasarların giderilmesine yönelik 2025 sonu prestijiyle yaklaşık 51,1 milyar lira harcandı.

TARIM, ULAŞTIRMA VE SANAYİ PROJELERİ

Kara yolu ve otoyollarda hasarın giderilmesine yönelik geçen yıl sonu prestijiyle yaklaşık 19,8 milyar lira harcama yapıldı.

Kurulacak yeni yerleşim yerleri ile konut ve toplumsal tesis alanlarına erişim sağlanması için 40 milyar lira, kent içi yolların tamiratı için yaklaşık 8,5 milyar lira harcandı.

Demir yolu çizgilerinin tamiratı için 2025 sonu prestijiyle 26,4 milyar lira yatırım gerçekleştirildi, bu sınırlar için 2027 yılına kadar 31,5 milyar lira harcama yapılması planlanıyor.

Tarım dalında 2025’te 11 vilayette toplam 17,4 milyar lira takviye ödemesi yapıldı.

Türkiye için değerli üretim ve ihracat üssü olan sarsıntı bölgesinde bilhassa imalat endüstrisi başta olmak üzere iktisadi faaliyetlerin güzelleştirilmesi ve bölgenin ayağa kaldırılması için çalışmalar sürdürülüyor.

Küçük sanayi sitesi (KSS) yatırımları, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme Yönetimi Başkanlığı (KOSGEB) ve kalkınma ajanslarının bölgedeki sanayicilere yönelik takviyeleri aracılığıyla sanayi kesitinin toparlanabilmesi için toplam 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi.

SAATTE 23 KONUT ÜRETİM SURATINA ULAŞILDI

Bölgedeki inşa faaliyetlerinde ulaşılan teknik kapasite, konut üretim suratını en üst düzeye taşıdı. Yapılan planlamalar doğrultusunda saatte 23, günde ise ortalama 550 konut üretilerek afetzedelerin kullanımına sunuldu.

İnşa edilen konutlar sadece barınma alanı değil; toplumsal donatıları, parkları, kültürel alanları ve kent meydanlarıyla bütüncül bir ömür alanı olarak tasarlandı.

Deprem konutlarındaki büyük ilerlemenin sembolü olarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle düzenlenen merasimde 455 bininci konutun anahtarı hak sahibine verildi.  

KIRSAL KALKINMA VE ESNAFA DESTEK

Bölgenin ekonomik ve toplumsal dokusunu korumak maksadıyla yürütülen projeler yalnızca kent merkezleriyle hudutlu kalmadı. Çalışmalar kapsamında, lokal ekonomiyi canlandırmak hedefiyle 11 vilayette 43 bin yeni dükkan inşa edildi. 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy meskeni tamamlanarak teslim edildi. 

Türkiye’nin etraf uzunluğuna eş bedel olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi.

Kırsal nüfusun yerinde kalmasını sağlamak maksadıyla aslına uygun halde inşa edilen köy konutları ve dükkanlar, sarsıntı bölgesindeki hayatın olağana dönmesinde kritik rol oynamaya devam ediyor.