110 yıl sonra ortaya çıktı! Çanakkale’de gizli kalan facia: İkinci Sarıkamış yaşanmış

Çanakkale Savaşları Enstitüsü tarafından yapılan araştırmada, 1915 yılı Kasım ayında yaşanan felaketi, Türk arşiv evrakları ve subay hatıratlarıyla gözler önüne serdi.

Çanakkale Savaşları Enstitüsü Lideri Prof. Dr. Murat Karataş’ın çalışması; Çanakkale’deki Mehmetçik’in de sel ve kar fırtınasıyla imtihanını tüm çıplaklığıyla belgeledi.

Çanakkale’de 26 Kasım 1915’te başlayan ve 3 gün süren fırtınanın, cepheyi ikinci bir Sarıkamış’a çevirdiğini vurgulayan Prof. Dr. Karataş, “Sarıkamış felaketi üzere Çanakkale’deki askerlerimiz de misal bir bahtla yüzleşti. Birdenbire bastıran sağanak yağış Anafarta Ovası’nı göle çevirdi. Çabucak akabinde gelen kar fırtınası ise ıslak kıyafetleri askerlerimizin üzerinde dondurdu. Siperler suyla dolmuş, mühimmatlar sele kapılmış ve askerlerimiz dondurucu soğukla baş başa kalmıştır. Bu durum ‘beyaz ölümü’ beraberinde getirdi. Arşiv dokümanları, bu 3 günlük süreçte tabiatın adeta ‘üçüncü bir ordu’ üzere savaştığını ve siperleri yaşanmaz hale getirdiğini gösteriyor” tabirlerini kullandı.

‘SOĞUĞUN MEHMETÇİK ÜZERİNDEKİ YIKICI TESİRİNİ ANLAMAMIZ AÇISINDAN DEĞERLİ BİR VERİ’

Prof. Dr. Murat Karataş, soğuğun şiddetini karşı siperdeki datalarla şöyle özetledi:

• “Soğuk, üniforma ayırt etmeksizin herkesi vurdu. Müttefik kuvvetler, 28 Kasım tarihini, yaşanan uzuv kayıplarının çokluğu nedeniyle hafızalarına ‘Donmuş Ayak Günü’ olarak kazıdı. İngiliz resmi kayıtlarına nazaran harekat boyunca 1380 ‘siper ayağı’ hadisesi görülürken, bu fırtınada ek olarak 6 bin 602 donma olayı hastanelere sevk edildi.
• Yaklaşık 8 bin askerin tek kurşun atılmadan muharebe dışı kaldığı bu felaket, soğuğun Mehmetçik üzerindeki yıkıcı tesirini anlamamız açısından değerli bir datadır.”

Felaketin en ağır vurduğu birliklerin başında 18, 33, 34, 36 ve 59’uncu alayların geldiğini belirten Prof. Dr. Karataş, “O devir 18’inci Alay Kumandanı olan Binbaşı Mustafa’nın raporu, durumun vahametini tek bir cümleyle özetliyor. Kumandan, sel ve don olayları sonrası alayının durumunu; ‘Adeta büyük bir muharebe vermiş kadar yıpranmıştır’ kelamlarıyla rapor etmiştir” diye konuştu.

‘DOĞANIN ACIMASIZ KOŞULLARINA KARŞI DESTANSI SABIR SINAVI VERİLMİŞ’

Genelkurmay Başkanlığı arşivlerine nazaran resmi kayıtlarda, şiddetli hava şartlarında 53 askerin sel sularında boğularak, 248 askerin ise donarak şehit olduğunun yer aldığını vurgulayan Prof. Dr. Murat Karataş, “Kayıp askerlerimiz ve hastaneye kaldırıldıktan sonra şehit düşenlerle birlikte bu sayının çok daha yüksek olduğu ortada. Şimdi net sayı söylemek mümkün olmasa da birinci el askeri kaynaklar bize, bu felaket nedeniyle hastaneye dahi gidemeden şehit olan asker sayımızın 500 şahıstan aşağı olmadığını gösteriyor. Tıpkı Sarıkamış’ta olduğu üzere Çanakkale’de de askerimiz, düşman ateşinden çok tabiatın acımasız şartlarına karşı destansı bir sabır sınavı vermiştir. Bu hüzünlü olayın tüm evrakları ve ayrıntıları, Anafarta Mecmuası’nın 29’uncu sayısında tarihe bir not olarak düşüldü” dedi.